Dochód partnera a fundusz alimentacyjny – kiedy jest wliczany?

Czy dochód partnera wlicza się do funduszu alimentacyjnego?

O tym, czy dochód partnera powinien zostać uwzględniony, decyduje ustawowa definicja rodziny, a nie potoczne rozumienie wspólnego gospodarstwa domowego. Zgodnie z art. 2 pkt 12 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów do rodziny zalicza się między innymi rodziców osoby uprawnionej, małżonka rodzica oraz osobę, z którą rodzic osoby uprawnionej wychowuje wspólne dziecko.

Jeżeli więc Pani i obecny partner macie wspólne dziecko i razem je wychowujecie, partner co do zasady należy do składu rodziny przy ustalaniu prawa do świadczenia. Jego dochód jest wtedy uwzględniany, nawet jeżeli nie zawarliście małżeństwa. Do liczby członków rodziny wlicza się także dzieci pozostające na utrzymaniu, z uwzględnieniem ustawowych zasad dotyczących wieku i szczególnych sytuacji.

Inaczej jest, gdy partner nie jest Pani małżonkiem i nie macie wspólnego dziecka. Sam fakt, że mieszkacie razem albo że partner pomaga wychowywać Pani dziecko z poprzedniego związku, nie stanowi samodzielnej podstawy do zaliczenia go do rodziny w rozumieniu tej ustawy. W takim przypadku warto dokładnie sprawdzić, na jakiej podstawie organ doliczył jego dochód.

Kryterium dochodowe w 2026 roku

Zgodnie z art. 9 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów prawo do świadczenia zależy od dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę. Na dzień aktualizacji artykułu obowiązują dwa istotne progi:

• 1209 zł netto na osobę – dla okresu świadczeniowego trwającego do 30 września 2026 r.;
• 1665 zł netto na osobę – dla okresu świadczeniowego od 1 października 2026 r. do 30 września 2027 r.

Przy ustalaniu prawa organ bierze pod uwagę dochody członków rodziny z roku kalendarzowego poprzedzającego dany okres świadczeniowy, z uwzględnieniem ustawowych reguł utraty i uzyskania dochodu. Dlatego sama kwota z zeznania podatkowego nie zawsze wystarcza do prawidłowego obliczenia dochodu. Znaczenie może mieć między innymi utrata pracy, podjęcie nowego zatrudnienia, rozpoczęcie lub zakończenie działalności gospodarczej oraz inne zdarzenia wymienione w ustawie.

Przekroczenie progu – zasada „złotówka za złotówkę”

Przekroczenie kryterium dochodowego nie powoduje automatycznie całkowitej utraty świadczenia. Jeżeli dochód na osobę przekracza próg o kwotę nie wyższą niż świadczenie należne danej osobie uprawnionej, świadczenie pomniejsza się o kwotę przekroczenia.

Przykładowo, jeżeli bieżące alimenty wynoszą 700 zł, a dochód na osobę przekracza właściwy próg o 41 zł, świadczenie z funduszu może wynieść 659 zł. Gdy kwota po pomniejszeniu byłaby niższa niż 100 zł, świadczenie nie przysługuje. Niezależnie od wysokości zasądzonych alimentów fundusz wypłaca obecnie maksymalnie 1000 zł miesięcznie na osobę uprawnioną.

Zobacz również: dodatkowe wydatki na dziecko i udział ojca w ich pokrywaniu.

Wstrzymanie wypłaty a odmowa lub zmiana decyzji

W praktyce słowem „wstrzymanie” często określa się każdą sytuację, w której pieniądze przestają wpływać. Ustawa rozróżnia jednak kilka odmiennych sytuacji. Jeżeli urząd uznał, że dochód rodziny jest zbyt wysoki albo że skład rodziny był inny niż podany we wniosku, powinno to znaleźć odzwierciedlenie w decyzji odmawiającej prawa, zmieniającej dotychczasową decyzję lub ją uchylającej.

Ustawowe wstrzymanie wypłaty następuje natomiast w szczególności wtedy, gdy osoba uprawniona lub jej przedstawiciel nie udziela wymaganych wyjaśnień, odmawia przekazania informacji istotnych dla egzekucji albo nie podejmuje świadczeń przez trzy kolejne miesiące. Po uzupełnieniu wyjaśnień wypłata może zostać wznowiona na zasadach określonych w art. 21 ustawy.

Co zrobić, gdy urząd doliczył dochód partnera?

1. Poproś o doręczenie i przeanalizuj decyzję. Sprawdź, czy organ wskazał, że partner jest Pani małżonkiem albo osobą, z którą wychowuje Pani wspólne dziecko, oraz czy prawidłowo ustalił liczbę członków rodziny.
2. Zweryfikuj obliczenie dochodu. Należy sprawdzić rok bazowy, dochody nieopodatkowane, dochód utracony i uzyskany oraz liczbę miesięcy, przez które dany dochód był osiągany. Błąd w którymkolwiek z tych elementów może zmienić wynik.
3. Sprawdź zastosowanie mechanizmu „złotówka za złotówkę”. Organ nie powinien odmawiać świadczenia wyłącznie dlatego, że próg został nieznacznie przekroczony, jeżeli po pomniejszeniu pozostaje co najmniej 100 zł.
4. Złóż odwołanie w terminie 14 dni. Odwołanie kieruje się do samorządowego kolegium odwoławczego, ale składa za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. W odwołaniu warto wskazać konkretny błąd w składzie rodziny, dochodzie lub sposobie zastosowania przepisów.
5. Nie przerywaj egzekucji alimentów. Odmowa świadczenia z funduszu nie zwalnia drugiego rodzica z obowiązku płacenia alimentów i nie zastępuje postępowania egzekucyjnego.

Zobacz również: zwolnienie ojca z obowiązku płacenia alimentów oraz alimenty na dziecko, które pracuje i uczy się zaocznie.

Wniosek na nowy okres świadczeniowy

Prawo do świadczeń ustala się na okres od 1 października do 30 września następnego roku. Wniosek trzeba składać na każdy nowy okres świadczeniowy. Wnioski elektroniczne są przyjmowane od 1 lipca, a papierowe od 1 sierpnia danego roku. Złożenie kompletnego wniosku do 31 sierpnia pozwala na ustalenie prawa i wypłatę świadczenia za październik do 31 października.

Wniosek składa się w urzędzie gminy lub miasta, ośrodku pomocy społecznej albo innej jednostce gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej. Elektronicznie można go złożyć przez system wskazany przez administrację, w praktyce między innymi przez portal Emp@tia. Jeżeli wniosek zostanie złożony później w trakcie okresu świadczeniowego, prawo co do zasady ustala się od miesiąca, w którym wniosek wpłynął, bez wyrównania za wcześniejsze miesiące.

Pozostałe warunki otrzymania świadczenia

Samo spełnienie kryterium dochodowego nie wystarcza. Osoba uprawniona musi mieć alimenty od rodzica ustalone tytułem wykonawczym pochodzącym lub zatwierdzonym przez sąd, a egzekucja musi być bezskuteczna w rozumieniu ustawy. Co do zasady świadczenie przysługuje do ukończenia 18 lat, do ukończenia 25 lat w razie nauki w szkole lub szkole wyższej, a przy znacznym stopniu niepełnosprawności – bezterminowo.

Świadczenie nie przysługuje między innymi osobie umieszczonej w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie lub w pieczy zastępczej ani osobie, która zawarła związek małżeński. Każdą zmianę liczby członków rodziny, dochodu lub innych okoliczności mających wpływ na prawo do świadczenia trzeba niezwłocznie zgłosić organowi wypłacającemu świadczenie, ponieważ nienależnie pobrane kwoty mogą podlegać zwrotowi wraz z odsetkami.

Znaczenie orzecznictwa dla składu rodziny

W wyroku WSA w Gliwicach z 29 czerwca 2017 r., sygn. akt IV SA/Gl 75/17, sąd podkreślił ścisły charakter ustawowej definicji rodziny:

Definicja legalna rodziny zamieszczona w art. 2 pkt 12 u.p.o.u.a. nie zawiera zwrotów niedookreślonych i nie pozostawia miejsca na ich swobodną interpretację. Warunkiem istnienia rodziny nie jest wspólne zamieszkiwanie, wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego, wspólność w zakresie budżetu domowego czy wzajemne stosunki między członkami rodziny. Definicja ta nie łączy pojęcia „rodzina” z pokrewieństwem czy obowiązkiem alimentacyjnym. Rodzinę tworzą wymienione w przepisie podmioty. Ich odpowiednie uwzględnianie w składzie rodziny oznacza, że podlegają oni zaliczeniu do tego kręgu, o ile w konkretnej sytuacji istnieją. Organy nie są uprawnione do badania, czy w danym stanie faktycznym zastosowanie definicji legalnej rodziny jest korzystniejsze dla strony czy też należałoby odstąpić od tej definicji na korzyść innego rozumienia tego terminu. Nie można podzielić poglądu, że użyty w art. 2 pkt 12 u.p.o.u.a. termin „odpowiednio” pozwala na zaliczenie do rodziny wymienionych w tym przepisie osób w zależności od sytuacji życiowej z uwzględnieniem celów u.p.o.u.a.

Praktyczny wniosek jest taki, że organ powinien ustalić, czy partner rzeczywiście mieści się w jednej z kategorii wskazanych w ustawie. Nie może doliczyć jego dochodu wyłącznie z powodu wspólnego adresu, ale nie może też pominąć partnera będącego rodzicem wspólnego dziecka tylko dlatego, że para prowadzi oddzielne finanse albo nie zawarła małżeństwa.

FAQ

Co wynika z opisanej sytuacji?

Jeżeli obecny partner jest ojcem Pani wspólnej córki, uwzględnienie go w składzie rodziny co do zasady jest prawidłowe. Nie oznacza to jednak automatycznie, że świadczenie nie przysługuje. Trzeba sprawdzić prawidłowość wyliczenia dochodu, właściwy próg dla danego okresu oraz zastosowanie zasady „złotówka za złotówkę”.

Jeżeli natomiast partner nie jest ojcem wspólnego dziecka, nie jest Pani małżonkiem i jedynie pomaga wychowywać dziecko z poprzedniego związku, samo wspólne zamieszkiwanie nie powinno uzasadniać doliczenia jego dochodu. W takiej sytuacji należy rozważyć odwołanie od decyzji, pilnując 14-dniowego terminu.

Źródła

1. Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, tekst jednolity: Dz.U. z 2026 r. poz. 79 – oficjalny tekst w ELI.
2. Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów – pierwotna publikacja w ISAP.
3. Obwieszczenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 22 stycznia 2026 r. w sprawie kryterium dochodowego od 1 października 2026 r., M.P. z 2026 r. poz. 138 – oficjalny tekst w ELI.
4. Informacje Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej o funduszu alimentacyjnym – gov.pl.
5. Wyrok WSA w Gliwicach z dnia 29 czerwca 2017 r., sygn. akt IV SA/Gl 75/17.