Pozew o alimenty w Polsce, gdy dziecko mieszka w UK

Czy można pozwać ojca w Polsce, gdy dziecko mieszka w UK?

Tak, jeżeli ojciec rzeczywiście ma w Polsce miejsce zamieszkania lub miejsce zwykłego pobytu. Zgodnie z art. 1103 Kodeksu postępowania cywilnego sprawa rozpoznawana w procesie należy do jurysdykcji polskich sądów, gdy pozwany mieszka lub zwykle przebywa w Polsce. Dotyczy to również spraw o alimenty.

Miejsce urodzenia dziecka, jego obywatelstwo ani stałe zamieszkanie w Wielkiej Brytanii nie wyłączają tej podstawy jurysdykcji. Nie trzeba tworzyć dziecku pozornego lub tymczasowego adresu w Polsce. Sam pobyt wakacyjny, zameldowanie u krewnych albo regularne wizyty nie oznaczają jeszcze miejsca zamieszkania lub zwykłego pobytu.

Jeżeli ojciec jedynie krótko przebywa w Polsce, a jego centrum życiowe nadal znajduje się w innym państwie, ocena jurysdykcji może być odmienna. W takim przypadku znaczenie mają fakty: długość i cel pobytu, praca, mieszkanie, rodzina oraz zamiar stałego funkcjonowania w danym kraju.

Który sąd jest właściwy i kto składa pozew?

Pozew składa się co do zasady do sądu rejonowego, wydziału rodzinnego i nieletnich, właściwego dla miejsca zamieszkania pozwanego ojca. Wynika to z art. 27 Kodeksu postępowania cywilnego. Alternatywna właściwość sądu miejsca zamieszkania osoby uprawnionej do alimentów nie wskazuje polskiego sądu, jeżeli dziecko faktycznie mieszka wyłącznie w Wielkiej Brytanii.

W sprawie małoletniego powodem jest dziecko, reprezentowane przez matkę jako przedstawicielkę ustawową. W pozwie należy więc oznaczyć dziecko jako powoda, matkę jako jego przedstawicielkę oraz ojca jako pozwanego. Jeżeli ojcostwo nie zostało prawnie ustalone, roszczenie alimentacyjne może wymagać połączenia ze sprawą o ustalenie ojcostwa.

Strona dochodząca roszczeń alimentacyjnych nie ma obowiązku uiszczania opłaty sądowej od pozwu. Zwolnienie to nie obejmuje automatycznie wszystkich możliwych wydatków, na przykład kosztu pełnomocnika, tłumaczeń lub uzyskania dokumentów.

Jakie prawo zastosuje polski sąd?

Prawo właściwe dla alimentów ustala się na podstawie Protokołu haskiego z 23 listopada 2007 r. Jego zasadą ogólną jest prawo państwa zwykłego pobytu osoby uprawnionej, ale dla alimentów rodziców na rzecz dzieci obowiązuje ważny wyjątek.

Jeżeli dziecko jako wierzyciel alimentacyjny kieruje sprawę do sądu państwa, w którym ojciec jako dłużnik ma zwykły pobyt, art. 4 ust. 3 Protokołu przewiduje zastosowanie prawa tego sądu. Dlatego przy pozwie wniesionym w Polsce przeciwko ojcu zwykle mieszkającemu w Polsce co do zasady zastosowanie znajdzie polski Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Gdy stan faktyczny jest inny, zwłaszcza gdy miejsce zwykłego pobytu ojca jest sporne, prawo właściwe trzeba ocenić indywidualnie.

Zgodnie z art. 133 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego rodzice są zobowiązani do alimentacji dziecka, które nie potrafi jeszcze utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na jego utrzymanie i wychowanie. Art. 135 § 1 wskazuje, że wysokość świadczenia zależy od usprawiedliwionych potrzeb dziecka oraz zarobkowych i majątkowych możliwości rodzica zobowiązanego.

Jak ustala się wysokość alimentów przy kosztach ponoszonych w funtach?

Polski sąd powinien poznać rzeczywiste koszty życia dziecka w Wielkiej Brytanii. W zestawieniu wydatków warto ująć między innymi udział dziecka w kosztach mieszkania i mediów, żywność, odzież, leczenie, edukację, transport, opiekę, zajęcia dodatkowe oraz wydatki okresowe. Każdą pozycję należy opisać i, w miarę możliwości, potwierdzić rachunkiem, wyciągiem, umową lub innym dokumentem.

Wydatki w GBP można przedstawić w oryginalnej walucie i równolegle przeliczyć na kwotę żądaną w pozwie według jasno wskazanego kursu oraz daty. Sama waluta żądania nie przesądza o jurysdykcji. Najważniejsze jest, aby kwota była precyzyjna, a sposób przeliczenia przejrzysty.

Sąd bada nie tylko faktyczne dochody ojca, lecz także jego realne możliwości zarobkowe i majątkowe. Dobrowolne obniżenie wynagrodzenia, rezygnacja z pracy albo ukrywanie części dochodów nie musi prowadzić do zmniejszenia alimentów. Jednocześnie osobiste starania matki o codzienną opiekę i wychowanie dziecka stanowią jej wkład w wykonanie obowiązku alimentacyjnego i mogą uzasadniać większy udział finansowy ojca.

Czy można żądać alimentów za wcześniejsze lata?

Trzeba odróżnić nowy pozew o ustalenie alimentów od egzekucji rat, które zostały już wcześniej zasądzone lub określone w wykonalnej ugodzie. Jeżeli istnieje orzeczenie brytyjskie albo polskie, nieopłacone raty dochodzi się przede wszystkim w postępowaniu o uznanie, wykonanie lub egzekucję odpowiedniego tytułu.

Gdy wcześniej nie było orzeczenia ani ugody, art. 137 § 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego pozwala uwzględnić potrzeby dziecka z okresu sprzed wniesienia pozwu tylko wtedy, gdy pozostały niezaspokojone w chwili orzekania. Nie oznacza to automatycznego zwrotu wszystkich kosztów poniesionych przez matkę przez wiele lat. Roszczenia alimentacyjne przedawniają się co do zasady po trzech latach, dlatego zwlekanie może ograniczyć możliwość dochodzenia starszych należności.

Alternatywa: postępowanie w Wielkiej Brytanii i egzekucja w Polsce

Od 1 stycznia 2021 r. w nowych sprawach między Polską a Wielką Brytanią nie stosuje się unijnego rozporządzenia nr 4/2009. Podstawowym instrumentem współpracy jest Konwencja haska z 23 listopada 2007 r. o międzynarodowym dochodzeniu alimentów na rzecz dzieci i innych członków rodziny.

Konwencja umożliwia między innymi uznanie i wykonanie istniejącego orzeczenia, egzekucję orzeczenia wydanego lub uznanego w państwie wezwanym oraz złożenie wniosku o wydanie decyzji alimentacyjnej, gdy wcześniej jej nie było. Wniosek przechodzi przez właściwe organy centralne. W Wielkiej Brytanii sposób złożenia wniosku zależy od tego, czy dziecko mieszka w Anglii i Walii, Szkocji czy Irlandii Północnej.

Postępowanie w Wielkiej Brytanii może być praktyczne, gdy większość dowodów, dokumentów i informacji o potrzebach dziecka znajduje się tam. Bezpośredni pozew w Polsce może być korzystniejszy, gdy ojciec mieszka, pracuje i posiada majątek w Polsce. Wybór drogi powinien uwzględniać także istnienie wcześniejszego orzeczenia, miejsce majątku ojca, przewidywany czas postępowania i koszty tłumaczeń.

Co powinien zawierać pozew składany w Polsce?

Pozew powinien precyzyjnie wskazywać żądanie i fakty, które je uzasadniają. W praktyce należy przygotować:

• dane dziecka, matki i ojca, w tym możliwie dokładny adres ojca w Polsce;
• odpis aktu urodzenia dziecka oraz dokument potwierdzający prawne ojcostwo;
• kwotę miesięcznych alimentów, walutę, termin płatności i datę, od której świadczenie ma być należne;
• szczegółowe zestawienie miesięcznych i okresowych potrzeb dziecka;
• dowody kosztów ponoszonych w Wielkiej Brytanii i sposób ich przeliczenia;
• informacje o dochodach, zawodzie, majątku i możliwościach zarobkowych ojca, o ile są znane;
• historię dobrowolnych wpłat i wyliczenie ewentualnych zaległości;
• wniosek o zabezpieczenie alimentów na czas procesu, jeżeli bieżące potrzeby dziecka wymagają natychmiastowej ochrony.

Dokumenty sporządzone po angielsku należy złożyć w formie akceptowanej przez polski sąd; trzeba liczyć się z koniecznością przedstawienia tłumaczenia wykonanego przez tłumacza przysięgłego. Sąd może również zażądać dodatkowego potwierdzenia autentyczności konkretnego dokumentu.

Czy trzeba osobiście przyjeżdżać do Polski?

Stałe mieszkanie w Wielkiej Brytanii nie wyklucza prowadzenia sprawy w Polsce. Matka może ustanowić polskiego adwokata lub radcę prawnego, który będzie składał pisma, odbierał korespondencję i uczestniczył w rozprawach. Sąd może dopuścić udział zdalny, lecz nie jest to automatyczne prawo w każdej sprawie i zależy od decyzji sądu oraz warunków technicznych.

Jeżeli sąd uzna osobiste przesłuchanie matki za potrzebne, może wyznaczyć odpowiednią czynność lub poszukiwać sposobu jej przeprowadzenia na odległość. Dlatego już w pozwie warto podać zagraniczny adres, telefon, adres e-mail oraz złożyć uzasadniony wniosek dotyczący zdalnego udziału.

Najczęściej zadawane pytania

Czy dziecko musi być zameldowane w Polsce?

Nie. Dla pozwu przeciwko ojcu mieszkającemu lub zwykle przebywającemu w Polsce nie jest potrzebne zameldowanie dziecka w kraju. Fikcyjny adres nie powinien być używany do uzasadniania właściwości sądu.

Czy polskie obywatelstwo rodziców wystarczy do złożenia pozwu w Polsce?

Samo obywatelstwo nie jest najważniejszą podstawą w typowej sprawie opisanej w artykule. Najpewniejszą podstawą jest rzeczywiste miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu ojca w Polsce. Obywatelstwo może mieć znaczenie w innych konfiguracjach, ale nie zastępuje analizy jurysdykcji i prawa właściwego.

Czy sąd przyzna alimenty w złotych?

W pozwie trzeba wskazać konkretną kwotę i walutę. Koszty ponoszone w GBP powinny być czytelnie udokumentowane i przeliczone. Waluta świadczenia jest elementem żądania, ale nie decyduje o tym, czy polski sąd może rozpoznać sprawę.

Czy można odzyskać wszystkie niepłacone alimenty z wielu lat?

Nie zawsze. Jeżeli wcześniej nie było orzeczenia, sąd bada niezaspokojone potrzeby z okresu przed pozwem, a nie automatycznie wszystkie dawne wydatki. Roszczenia alimentacyjne przedawniają się co do zasady po trzech latach. Przy istniejącym orzeczeniu należy odrębnie wyliczyć raty i prowadzić ich egzekucję.

Czy orzeczenie z Wielkiej Brytanii można wyegzekwować w Polsce?

Tak, co do zasady służy temu Konwencja haska z 2007 r. Konieczne jest przekazanie odpowiedniego wniosku i wymaganych dokumentów, a szczegółowa procedura zależy od części Wielkiej Brytanii, w której mieszka wnioskodawca, oraz od treści orzeczenia.

Co zrobić, gdy dokładny adres ojca w Polsce nie jest znany?

W pozwie należy podać wszystkie znane dane identyfikacyjne i informacje pozwalające ustalić miejsce pobytu ojca. Sąd może podejmować czynności w celu ustalenia adresu, ale brak podstawowych danych może opóźnić sprawę. W praktyce pomocne bywa wcześniejsze ustalenie miejsca pracy, numeru PESEL lub ostatniego znanego adresu.

Podsumowanie

Matka mieszkająca z dzieckiem w Wielkiej Brytanii może co do zasady dochodzić alimentów w Polsce, jeżeli ojciec ma tu miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu. Nie jest potrzebny tymczasowy adres dziecka w Polsce. Kluczowe jest prawidłowe wskazanie sądu, przygotowanie dowodów kosztów ponoszonych w UK oraz rozróżnienie nowego pozwu od egzekucji istniejącego orzeczenia. W sprawach wszczętych po Brexicie trzeba również uwzględnić Konwencję haską z 2007 r. i Protokół haski o prawie właściwym.

Źródła

1. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego: ISAP oraz tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 468.
2. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy: ISAP oraz tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 236.
3. Protokół haski z 23 listopada 2007 r. o prawie właściwym dla zobowiązań alimentacyjnych: EUR-Lex.
4. Konwencja haska z 23 listopada 2007 r. o międzynarodowym dochodzeniu alimentów na rzecz dzieci i innych członków rodziny: EUR-Lex.
5. Informacja Ministerstwa Sprawiedliwości o dochodzeniu alimentów po Brexicie: Powroty.gov.pl.
6. Informacje o dochodzeniu alimentów, gdy jeden z rodziców mieszka za granicą: GOV.UK.