Alimenty w Polsce, gdy dziecko mieszka w Wielkiej Brytanii

Czy można dochodzić alimentów w Polsce?

Tak. Powrót ojca dziecka do Polski nie powoduje, że roszczenie alimentacyjne staje się niemożliwe do dochodzenia. Jeżeli pozwany ma miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu w Polsce, polskie sądy mają jurysdykcję do rozpoznania sprawy. Właściwy miejscowo będzie co do zasady sąd miejsca zamieszkania ojca.

Nieprawidłowe jest zalecenie, aby w pozwie wskazywać fikcyjny albo czasowy pobyt matki i dziecka w Polsce. Pozew powinien zawierać prawdziwe dane adresowe. Dziecko mieszkające w Wielkiej Brytanii może występować jako powód, reprezentowane przez rodzica sprawującego nad nim pieczę.

Sprawę rozpoznaje co do zasady sąd rejonowy, zwykle wydział rodzinny i nieletnich. Pozew można wysłać do sądu pocztą albo złożyć przez pełnomocnika w Polsce. Warto wcześniej sprawdzić właściwość konkretnego sądu według aktualnego miejsca zamieszkania ojca.

Brexit a alimenty między Polską i Wielką Brytanią

Od 1 stycznia 2021 r. Wielka Brytania jest w relacjach z Polską państwem trzecim. W nowych sprawach transgranicznych nie należy opierać współpracy między oboma państwami na unijnym rozporządzeniu alimentacyjnym nr 4/2009. Podstawowe znaczenie ma Konwencja haska z 23 listopada 2007 r. o międzynarodowym dochodzeniu alimentów na rzecz dzieci i innych członków rodziny.

Konwencja umożliwia między innymi złożenie za pośrednictwem organów centralnych wniosku o uzyskanie orzeczenia alimentacyjnego w państwie, w którym mieszka dłużnik, a także o uznanie i wykonanie już istniejącego orzeczenia. Polska i Wielka Brytania są związane tą Konwencją.

Rodzic mieszkający w Anglii lub Walii może skontaktować się z Maintenance Enforcement Business Centre w ramach systemu REMO. Organ brytyjski pomaga ustalić właściwą ścieżkę i przekazać wniosek do Polski. Po stronie polskiej funkcję organu centralnego w sprawach alimentacyjnych wykonuje Ministerstwo Sprawiedliwości.

Dwie możliwe drogi postępowania

Bezpośredni pozew w Polsce jest praktyczny, gdy znany jest adres ojca, jego sytuacja zawodowa albo majątek w Polsce. Pozew składa się do sądu rejonowego właściwego dla miejsca zamieszkania pozwanego. Taka droga może ułatwić późniejszą egzekucję z polskiego wynagrodzenia, rachunku bankowego lub innych składników majątku.

Wniosek przez organ centralny może być korzystniejszy, gdy rodzic opiekujący się dzieckiem nie zna dokładnego adresu ojca, potrzebuje pomocy w przygotowaniu dokumentów albo chce skorzystać z mechanizmu współpracy międzynarodowej. Konwencja haska przewiduje dostęp do procedur oraz co do zasady bezpłatną pomoc prawną w sprawach dotyczących alimentów na dziecko poniżej 21. roku życia, z wyjątkami wskazanymi w Konwencji.

Jeżeli istnieje już brytyjskie orzeczenie sądu lub inna wykonalna decyzja alimentacyjna, nie zawsze należy wnosić nowy pozew w Polsce. Właściwa może być procedura uznania i wykonania istniejącej decyzji. Wybór drogi zależy od rodzaju dokumentu, daty jego wydania i tego, gdzie ma być prowadzona egzekucja.

Jakie prawo zastosuje polski sąd?

Prawo właściwe dla alimentów ustala się według Protokołu haskiego z 2007 r. Co do zasady znaczenie ma miejsce zwykłego pobytu osoby uprawnionej. Jednak w sprawach alimentów rodziców wobec dzieci, gdy wierzyciel kieruje sprawę do sądu państwa, w którym dłużnik ma miejsce zwykłego pobytu, stosuje się prawo tego sądu. Jeżeli więc sprawa zostanie wszczęta w Polsce przeciwko ojcu mieszkającemu w Polsce, polski sąd będzie zasadniczo stosował polskie przepisy alimentacyjne.

W konkretnym stanie faktycznym sąd powinien samodzielnie zbadać jurysdykcję oraz prawo właściwe. Szczególnej analizy wymagają sprawy, w których istnieje wcześniejsze orzeczenie brytyjskie, toczy się już postępowanie za granicą albo ojciec jedynie czasowo przebywa w Polsce.

Od czego zależy wysokość alimentów?

Zgodnie z art. 133 i art. 135 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego rodzice są obowiązani do świadczeń alimentacyjnych wobec dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie. Wysokość alimentów zależy od usprawiedliwionych potrzeb dziecka oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości rodzica zobowiązanego.

Do usprawiedliwionych potrzeb mogą należeć między innymi koszty mieszkania przypadające na dziecko, wyżywienie, odzież, leczenie, edukacja, dojazdy, zajęcia dodatkowe, wypoczynek oraz inne wydatki odpowiednie do wieku, zdrowia i dotychczasowego poziomu życia dziecka. Jeżeli wydatki są ponoszone w funtach, należy przedstawić ich rzeczywistą wysokość i czytelnie wyjaśnić sposób przeliczenia.

Osobista opieka jednego rodzica nad dzieckiem jest również formą wykonywania obowiązku alimentacyjnego. Z tego powodu rodzic, który na co dzień wychowuje dziecko, może ponosić mniejszą część kosztów pieniężnych, a drugi rodzic większą. Świadczenia socjalne pobierane na dziecko co do zasady nie zastępują obowiązku alimentacyjnego rodzica.

Sąd bierze pod uwagę nie tylko faktycznie uzyskiwane zarobki ojca, lecz także dochody, które mógłby osiągać przy pełnym wykorzystaniu kwalifikacji, doświadczenia i możliwości zawodowych. Jeżeli w ciągu trzech lat przed dochodzeniem alimentów zobowiązany bez ważnego powodu zrezygnował z pracy albo zmienił ją na mniej dochodową, sąd może pominąć wynikające z tego obniżenie dochodu.

Co powinien zawierać pozew?

Pozew powinien wskazywać dziecko jako powoda, reprezentowanego przez rodzica. Należy podać dane stron, adres ojca w Polsce, żądaną miesięczną kwotę alimentów, termin płatności, sposób przekazywania pieniędzy oraz uzasadnienie. Trzeba też wskazać wartość przedmiotu sporu, którą w sprawach o świadczenia okresowe oblicza się zasadniczo jako sumę świadczeń za jeden rok.

Do pozwu warto dołączyć:

• odpis aktu urodzenia dziecka lub inny dokument potwierdzający pochodzenie dziecka;
• zestawienie miesięcznych kosztów utrzymania dziecka;
• rachunki, faktury, potwierdzenia opłat i przelewów;
• dokumenty dotyczące szkoły, leczenia lub szczególnych potrzeb dziecka;
• informacje o miejscu pracy, dochodach i majątku ojca, jeżeli są znane;
• dowody dotychczasowych wpłat albo braku regularnego wsparcia;
• odpis pozwu i załączników dla strony przeciwnej.

Dokumenty sporządzone po angielsku powinny zostać przedstawione z tłumaczeniem na język polski, gdy jest ono potrzebne do przeprowadzenia postępowania. W trybie Konwencji haskiej dokumenty przekazywane do Polski powinny spełniać wymagania dotyczące języka i formy wskazane dla polskich organów. Zakres wymaganych tłumaczeń najlepiej ustalić przed złożeniem wniosku.

Zabezpieczenie alimentów na czas procesu

Razem z pozwem warto złożyć wniosek o zabezpieczenie. Sąd może zobowiązać ojca do zapłaty określonej kwoty miesięcznie jeszcze przed prawomocnym zakończeniem sprawy. W sprawach alimentacyjnych podstawą zabezpieczenia jest uprawdopodobnienie istnienia roszczenia, dlatego należy przedstawić podstawowe dokumenty potwierdzające potrzeby dziecka i obowiązek ojca.

We wniosku należy podać konkretną kwotę i krótko wykazać, dlaczego jest ona potrzebna już podczas procesu. Postanowienie o zabezpieczeniu może być egzekwowane, jeżeli zobowiązany nie płaci dobrowolnie. Zabezpieczenie nie przesądza o ostatecznej wysokości alimentów.

Czy pozew o alimenty jest płatny?

Strona dochodząca alimentów nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Zwolnienie ustawowe nie oznacza jednak, że całe postępowanie zawsze będzie bezkosztowe. Mogą pojawić się wydatki na tłumaczenia, uzyskanie dokumentów, pełnomocnika albo inne czynności nieobjęte zwolnieniem.

Przy wniosku składanym przez organy centralne na podstawie Konwencji haskiej dostęp do pomocy prawnej jest szerszy. Zakres pomocy zależy jednak od rodzaju wniosku i przepisów Konwencji, dlatego warto korzystać z aktualnych instrukcji organu brytyjskiego i polskiego.

Alimenty za okres sprzed wniesienia pozwu

Alimenty bieżące są najczęściej zasądzane od dnia wniesienia pozwu. Za wcześniejszy okres można dochodzić odpowiedniej sumy, gdy pozostały niezaspokojone potrzeby dziecka albo rodzic opiekujący się dzieckiem zaciągnął zobowiązania na ich pokrycie. Roszczenia alimentacyjne przedawniają się co do zasady z upływem trzech lat.

Żądanie za okres wcześniejszy powinno być dokładnie opisane i udokumentowane. Sam fakt, że ojciec wcześniej nie płacił, nie zawsze wystarczy do zasądzenia pełnej miesięcznej kwoty za cały poprzedni okres.

Egzekucja alimentów w Polsce

Po uzyskaniu wykonalnego orzeczenia albo postanowienia o zabezpieczeniu można skierować sprawę do polskiego komornika. Egzekucja może obejmować między innymi wynagrodzenie za pracę, rachunki bankowe, wierzytelności, ruchomości i nieruchomości ojca.

Jeżeli ojciec zmieni państwo zamieszkania albo jego majątek znajduje się poza Polską, potrzebna może być ponowna współpraca międzynarodowa. Konwencja haska z 2007 r. przewiduje mechanizmy uznawania, wykonywania i przekazywania wniosków między państwami-stronami.

Najczęstsze pytania

Czy muszę przyjechać do Polski, aby złożyć pozew?

Nie. Pozew można wysłać pocztą albo złożyć przez pełnomocnika. W toku sprawy można także wnioskować o udział w rozprawie na odległość, ale decyzję w tej sprawie podejmuje sąd.

Czy muszę mieć adres zamieszkania w Polsce?

Nie. Należy podać prawdziwy adres w Wielkiej Brytanii. Jeżeli sprawa jest prowadzona bez polskiego pełnomocnika procesowego, może powstać obowiązek wskazania pełnomocnika do doręczeń w Polsce.

Do którego sądu złożyć pozew?

Co do zasady do sądu rejonowego właściwego dla miejsca zamieszkania ojca w Polsce. Jeżeli jego adres nie jest znany, praktyczną pomocą może być procedura prowadzona przez organy centralne na podstawie Konwencji haskiej.

Czy polski sąd uwzględni koszty życia dziecka w Wielkiej Brytanii?

Tak. Trzeba jednak przedstawić rzeczywiste, usprawiedliwione koszty i dokumenty je potwierdzające. Sąd oceni je razem z możliwościami zarobkowymi i majątkowymi ojca.

Czy można uzyskać alimenty jeszcze przed wyrokiem?

Tak. W pozwie można złożyć wniosek o zabezpieczenie polegające na comiesięcznej zapłacie określonej kwoty na czas trwania postępowania.

Czy świadczenia otrzymywane w Wielkiej Brytanii zmniejszą alimenty?

Nie zastępują one obowiązku alimentacyjnego ojca. Sąd ocenia całość sytuacji, lecz świadczenia publiczne nie powinny być traktowane jako zwolnienie rodzica z utrzymywania dziecka.

Co zrobić, gdy istnieje już brytyjska decyzja alimentacyjna?

Należy sprawdzić możliwość jej uznania i wykonania w Polsce, zamiast automatycznie wnosić nowy pozew. Pomocne może być postępowanie w ramach REMO i Konwencji haskiej z 2007 r.

Podsumowanie

Rodzic mieszkający z dzieckiem w Wielkiej Brytanii może dochodzić alimentów od ojca mieszkającego w Polsce. Najważniejsze jest ustalenie, czy należy złożyć bezpośredni pozew w Polsce, czy skorzystać z procedury organów centralnych. Nie trzeba wykazywać pobytu w Polsce. Trzeba natomiast prawidłowo wskazać sąd, przygotować dokumenty dotyczące potrzeb dziecka i uwzględnić zasady doręczeń dla osoby mieszkającej poza Unią Europejską.

Źródła

1. Kodeks rodzinny i opiekuńczy, w szczególności art. 133–137: tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 236.
2. Kodeks postępowania cywilnego, w szczególności art. 16, art. 27, art. 32, art. 753, art. 1103 oraz art. 1135⁵: tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 468.
3. Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, art. 96 ust. 1 pkt 2: tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1228.
4. Konwencja haska z 23 listopada 2007 r. o międzynarodowym dochodzeniu alimentów.
5. Protokół haski z 23 listopada 2007 r. o prawie właściwym dla zobowiązań alimentacyjnych.
6. Ministerstwo Sprawiedliwości – międzynarodowe postępowania rodzinne.
7. GOV.UK – child maintenance if the other parent lives abroad.