Pobieranie zaległych alimentów przez dorosłe dziecko

Ściąganie zaległych alimentów przez dorosłe dziecko

Jeżeli ojciec nie płacił zasądzonych alimentów, a komornik nadal prowadzi egzekucję zaległości, dorosłe dziecko może otrzymywać wyegzekwowane kwoty. Alimenty były zasądzone na rzecz dziecka. W okresie małoletności matka lub inny przedstawiciel ustawowy zwykle odbierał je i prowadził sprawę w imieniu dziecka, ale wierzycielem alimentacyjnym pozostawało dziecko.

Po ukończeniu 18 lat dziecko ma pełną zdolność do czynności prawnych i może samodzielnie decydować o dalszym dochodzeniu zaległych alimentów. W praktyce warto przekazać komornikowi aktualny numer rachunku bankowego, adres do korespondencji oraz jasną informację, że egzekucja zaległości ma być kontynuowana.

Sama okoliczność, że uprawniony ma obecnie 25 lat, pracuje i nie uczy się, nie oznacza, że traci prawo do alimentów zaległych za okres, gdy obowiązek alimentacyjny istniał i nie był wykonywany. Inaczej ocenia się alimenty bieżące i przyszłe: jeżeli dorosłe dziecko jest już samodzielne, zobowiązany rodzic może żądać uchylenia obowiązku alimentacyjnego albo ustalenia, że obowiązek wygasł od określonej daty.

Czy praca dorosłego dziecka odbiera prawo do zaległości?

Nie. Podjęcie pracy przez dorosłe dziecko może być argumentem w sprawie o uchylenie alimentów na przyszłość, ale nie kasuje długu, który powstał wcześniej. Jeżeli raty alimentów były wymagalne, nie zostały zapłacone i są objęte tytułem wykonawczym, wierzyciel może żądać ich zapłaty, chyba że w konkretnej sprawie skutecznie podniesiono przedawnienie albo doszło do pełnego rozliczenia długu.

Znaczenie może mieć natomiast treść późniejszego orzeczenia sądu. Jeżeli sąd uchylił obowiązek alimentacyjny od konkretnej daty wstecz, trzeba sprawdzić, które raty rzeczywiście pozostają należne. Komornik powinien prowadzić egzekucję tylko w granicach ważnego tytułu wykonawczego oraz aktualnego rozliczenia zadłużenia.

Przedawnienie zaległych alimentów

Podstawową zasadę zawiera art. 137 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego: roszczenia o świadczenia alimentacyjne przedawniają się z upływem 3 lat. Każda rata alimentów przedawnia się odrębnie, licząc od dnia jej wymagalności. Nie oznacza to jednak, że każda starsza zaległość automatycznie przepada.

W sprawach dziecka przeciwko rodzicowi istotny jest art. 121 pkt 1 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z tym przepisem bieg przedawnienia nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu co do roszczeń dzieci przeciwko rodzicom przez czas trwania władzy rodzicielskiej. W typowej sytuacji zaległości z okresu małoletności dziecka nie przedawniają się więc w czasie, gdy rodzic ma nad nim władzę rodzicielską. Jeżeli rodzic był jej pozbawiony albo władza rodzicielska ustała wcześniej, trzeba ocenić daty indywidualnie.

Znaczenie ma również art. 123 § 1 pkt 1 Kodeksu cywilnego. Bieg przedawnienia przerywa każda czynność przed sądem albo organem egzekucyjnym podjęta bezpośrednio w celu dochodzenia, ustalenia, zaspokojenia albo zabezpieczenia roszczenia. Wniosek o egzekucję alimentów złożony do komornika jest właśnie taką czynnością.

Po przerwaniu przedawnienia przez czynność w postępowaniu egzekucyjnym zastosowanie ma art. 124 § 2 Kodeksu cywilnego: przedawnienie nie biegnie na nowo, dopóki postępowanie nie zostanie zakończone. Dlatego trwająca egzekucja komornicza bardzo często chroni wierzyciela przed zarzutem przedawnienia co do należności objętych egzekucją.

Zgodnie z art. 125 § 1 Kodeksu cywilnego roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu co do zasady przedawnia się z upływem 6 lat, natomiast roszczenie o świadczenia okresowe należne w przyszłości przedawnia się z upływem 3 lat. Alimenty są świadczeniami okresowymi, dlatego przy zaległych ratach trzeba zawsze sprawdzać, czy chodzi o raty już wymagalne, raty przyszłe, trwającą egzekucję, wcześniejsze umorzenie egzekucji oraz ewentualne uznanie długu przez zobowiązanego.

Co zrobić, gdy komornik pyta o dalszą egzekucję?

Jeżeli komornik pyta pełnoletnie dziecko, czy nadal ma ściągać zaległe alimenty, warto odpowiedzieć na piśmie. W odpowiedzi można wskazać, że wierzyciel wnosi o kontynuowanie egzekucji zaległych alimentów, przekazuje aktualny rachunek bankowy i prosi o informację o stanie zadłużenia.

Dobrze jest poprosić komornika o rozliczenie: kwotę należności głównej, odsetek, kosztów egzekucyjnych, daty ostatnich wpłat oraz informację, za jakie okresy pozostają zaległości. Pozwala to ocenić, czy opłaca się kontynuować egzekucję, czy potrzebne są dodatkowe działania, np. wskazanie majątku dłużnika albo złożenie wniosku o podjęcie konkretnych czynności.

W egzekucji alimentów komornik ma szersze obowiązki niż w wielu zwykłych sprawach cywilnych. Art. 1086 Kodeksu postępowania cywilnego przewiduje m.in. obowiązek podejmowania czynności w celu ustalenia zarobków, majątku i miejsca zamieszkania dłużnika. Wierzyciel nadal powinien jednak współpracować z komornikiem i przekazywać znane informacje o dłużniku.

Fundusz alimentacyjny, depozyt sądowy i częściowe wpłaty

Jeżeli w okresie niepłacenia alimentów wypłacano świadczenia z funduszu alimentacyjnego, rozliczenie może być bardziej złożone. Dłużnik alimentacyjny ma obowiązek zwrotu organowi właściwemu wierzyciela należności odpowiadających świadczeniom wypłaconym z funduszu alimentacyjnego. W praktyce trzeba ustalić, czy komornik egzekwuje wyłącznie zaległość należną dziecku, czy także należności organu z tytułu wypłat z funduszu.

Częściowe wpłaty po 50 czy 100 zł miesięcznie nie pozbawiają wierzyciela prawa do dalszego dochodzenia reszty długu. Mogą natomiast wpływać na rozliczenie odsetek i kolejność zaliczania wpłat. Jeżeli dłużnik twierdzi, że wpłacał pieniądze do depozytu albo że komornik rozliczył je nieprawidłowo, trzeba sprawdzić dokumenty, a nie opierać się wyłącznie na ustnych wyjaśnieniach.

Kiedy dorosłe dziecko nie powinno rezygnować z egzekucji?

Rezygnacja z egzekucji zaległych alimentów powinna być dobrze przemyślana. Cofnięcie wniosku egzekucyjnego może spowodować zakończenie postępowania, a po jego zakończeniu terminy przedawnienia mogą zacząć biec na nowo. Jeżeli dług jest duży, dłużnik dokonuje choćby niewielkich wpłat albo istnieje szansa na ustalenie jego majątku, kontynuowanie egzekucji może być uzasadnione.

Inaczej można ocenić sytuację, gdy zadłużenie jest faktycznie nieściągalne, dłużnik nie ma majątku, a koszty i obciążenie emocjonalne są dla wierzyciela nieproporcjonalne. Decyzja należy do pełnoletniego wierzyciela, ale powinna być podjęta po sprawdzeniu akt komorniczych i skutków prawnych zakończenia egzekucji.

FAQ

Mam 25 lat i pracuję. Czy mogę pobierać zaległe alimenty?

Tak, jeżeli chodzi o alimenty zaległe, które były należne za wcześniejsze okresy i nie zostały zapłacone. Praca dorosłego dziecka może mieć znaczenie dla alimentów bieżących lub przyszłych, ale nie usuwa automatycznie długu już powstałego.

Czy zaległe alimenty z dzieciństwa należą do matki czy do dziecka?

Co do zasady alimenty są świadczeniem należnym dziecku. Matka mogła odbierać je w czasie małoletności dziecka jako przedstawiciel ustawowy albo osoba sprawująca pieczę, ale po osiągnięciu pełnoletności to dziecko samodzielnie wykonuje prawa wierzyciela.

Czy trwająca egzekucja komornicza zatrzymuje przedawnienie?

Wszczęcie egzekucji przerywa bieg przedawnienia. Po takim przerwaniu przedawnienie nie biegnie na nowo, dopóki postępowanie egzekucyjne nie zostanie zakończone. W konkretnej sprawie trzeba jednak sprawdzić, jakie należności są objęte egzekucją i czy nie było wcześniejszego umorzenia.

Co odpisać komornikowi, gdy pyta, czy dalej ściągać alimenty?

Najbezpieczniej odpisać pisemnie, że wnosisz o kontynuowanie egzekucji zaległych alimentów, podać aktualny numer rachunku i poprosić o zestawienie zadłużenia. Jeżeli nie chcesz kontynuować egzekucji, warto wcześniej ustalić skutki zakończenia postępowania.

Czy ojciec może żądać zwrotu zaległych alimentów, bo dziecko już się usamodzielniło?

Co do zasady nie, jeśli pieniądze dotyczą okresu, w którym obowiązek alimentacyjny istniał i alimenty nie były płacone. Ojciec może natomiast kwestionować alimenty bieżące albo przyszłe, jeżeli dorosłe dziecko jest już w stanie samodzielnie się utrzymać.

Czy można umorzyć albo darować dług alimentacyjny?

Pełnoletni wierzyciel może podejmować decyzje dotyczące dochodzenia własnych roszczeń, ale przy alimentach warto zachować ostrożność. Jeżeli w sprawie uczestniczył fundusz alimentacyjny, część należności może przysługiwać organowi, a nie wyłącznie dziecku.

Podsumowanie

Dorosłe dziecko ma prawo dochodzić zaległych alimentów od rodzica, który nie płacił ich w przeszłości. Aktualna praca, ukończenie szkoły czy samodzielność nie przekreślają prawa do zaległości. Najważniejsze jest ustalenie, czy dług nadal istnieje, czy nie został zapłacony, czy egzekucja trwała bez przerwy oraz czy nie pojawia się ryzyko przedawnienia.

W opisanej sytuacji, jeżeli komornik cały czas prowadzi egzekucję, a ojciec nadal spłaca zadłużenie, pełnoletnie dziecko może co do zasady pobierać wyegzekwowane zaległości. Przed podjęciem decyzji o kontynuowaniu albo zakończeniu egzekucji warto uzyskać od komornika aktualne rozliczenie sprawy.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy, w szczególności art. 137 - ISAP

2. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, w szczególności art. 121, art. 123, art. 124 i art. 125 - ISAP

3. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego, w szczególności art. 1086 - ISAP

4. Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów - ISAP

5. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 listopada 2018 r., II CNP 56/17, dotyczący przedawnienia świadczeń okresowych stwierdzonych orzeczeniem - SN