Kategorie
Alimenty na dziecko Alimenty na żonę Alimenty na męża Alimenty na rodzica Zaległości alimentacyjne Wysokość alimentów Uchylenie alimentów Alimenty na wnuki InneJak uznać dziecko, gdy matka jest mężatką?
Autor: Marek Gola • Opublikowane: 2025-09-04
Moje pytanie dotyczy możliwości ustalenia ojcostwa dziecka. W niedługim czasie urodzi mi się dziecko z kobietą, która jest mężatką i ma już jedno dziecko z aktualnym mężem. Jako biologiczny ojciec chciałbym się dowiedzieć, jakie mam możliwości na prawne uznanie mnie ojcem dziecka, a co za tym idzie – późniejszy z nim kontakt.
Kto może wytoczyć pozew o zaprzeczenie ojcostwa?
Jeżeli dziecko urodzi się w czasie trwania małżeństwa albo przed upływem trzystu dni od jego ustania lub unieważnienia, domniemywa się, że pochodzi ono od męża matki. Domniemania tego nie stosuje się, jeżeli dziecko urodziło się po upływie trzystu dni od orzeczenia separacji.
W pierwszej kolejności to aktualny mąż matki dziecka może wytoczyć powództwo o zaprzeczenie ojcostwa. Pozew taki musi być złożony w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym dowiedział się o urodzeniu dziecka przez żonę, nie później jednak niż do osiągnięcia przez dziecko pełnoletności. Mąż matki powinien wytoczyć powództwo o zaprzeczenie ojcostwa przeciwko dziecku i matce, a jeżeli matka nie żyje – przeciwko dziecku. Zaprzeczenie ojcostwa następuje przez wykazanie, że mąż matki nie jest ojcem dziecka.
Drugą osobą uprawnioną do wytoczenia powództwa o zaprzeczenie ojcostwa jest matka dziecka. Matka może wytoczyć powództwo o zaprzeczenie ojcostwa swego męża w ciągu sześciu miesięcy od urodzenia dziecka. Matka powinna wytoczyć powództwo o zaprzeczenie ojcostwa przeciwko mężowi i dziecku, a jeżeli mąż nie żyje – przeciwko dziecku.
Trzecią osobą upoważnioną do wytoczenia ww. powództwa jest dziecko. Prawo to nabywa jednak dopiero po dojściu do pełnoletniości. Dziecko po dojściu do pełnoletności może wytoczyć powództwo o zaprzeczenie ojcostwa męża swojej matki, nie później jednak niż w ciągu trzech lat od osiągnięcia pełnoletności. Dziecko powinno wytoczyć powództwo przeciwko mężowi swojej matki i matce, a jeżeli matka nie żyje – przeciwko jej mężowi. Jeżeli mąż matki nie żyje, powództwo powinno być wytoczone przeciwko kuratorowi ustanowionemu przez sąd opiekuńczy.
Zobacz również: Zrzeczenie się ojcostwa
Uprawnienie prokuratora do wytoczenia powództwa o ustalenie lub zaprzeczenie ojcostwa lub o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa
Ustawodawca nie przewidział możliwości wniesienia powództwa o zaprzeczenie ojcostwa przez biologicznego ojca osobiście. Zasadnym jest zatem posiłkowanie się przepisem art. 86 K.r.o., zgodnie z którym powództwo o ustalenie lub zaprzeczenie ojcostwa oraz o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa może wytoczyć także prokurator, jeżeli wymaga tego dobro dziecka lub ochrona interesu społecznego; wytoczenie powództwa o zaprzeczenie ojcostwa oraz o ustalenie bezskuteczności uznania ojcostwa nie jest dopuszczalne po śmierci dziecka. Jeżeli uznanie ojcostwa nastąpiło po śmierci dziecka, prokurator może wytoczyć powództwo o ustalenie bezskuteczności uznania.
W konsekwencji uprawnienie prokuratora do wytoczenia powództwa w omawianych sprawach jest niezależne od stanowiska zainteresowanych osób i nie jest pochodne od ich uprawnień.
Jak ojciec może dochodzić praw do dziecka jeżeli matka jest w związku małżeńskim?
Wyraźnie wskazać należy na treść postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 5 maja 2000 r., sygn. akt II CKN 869/2000, zgodnie z którym „jeżeli w sprawie o zaprzeczenie pochodzenia dziecka wszczętej przez prokuratora na podstawie art. 86 kro to z rodziców, które jest uprawnione do wyrażenia zgody na pobranie krwi od dziecka liczącego poniżej 13 lat, zgody tej odmawia, sąd opiekuńczy może na podstawie art. 109 kro zarządzić pobranie krwi, gdy wymaga tego dobro dziecka”.
W chwili obecnej należałoby zatem udać się do prokuratury, sekcji cywilnej i wnosić o wszczęcie takiego postępowania po narodzeniu dziecka. W sprawach o zaprzeczenie pochodzenia dziecka i unieważnienie uznania (art. 86 K.r.o.), jeżeli powództwo wytoczył prokurator, to może on samodzielnie rozporządzać przedmiotem sporu w tym sensie, że może dokonać cofnięcia powództwa, jak i cofnąć powództwo ze zrzeczeniem się „roszczenia” (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 grudnia 1973 r., sygn. akt II CR 211/73).
W mojej ocenie, celem wykazania należycie swojego stanowiska, zasadnym jest wystąpienie do prokuratury z pismem, by w jego treści w sposób dokładny opisać dobro dziecka oraz ochronę interesu społecznego. Powyższe dwie okoliczności, jak wskazano powyżej, stanowią wymóg, dzięki którym prokurator uzyskuje legitymację czynną. Obecnie, jak pokazuje moja praktyka, ojcostwo biologiczne bierze prym nad ojcostwem prawnym. Należy jednak liczyć się z tym, że nawet w razie wytoczenia powództwa przez prokuraturę konieczne będzie, by to Pan poniósł koszta badania DNA.
Przykłady
Pewien mężczyzna z Warszawy nawiązał relację z mężatką, która – mimo pozostawania w związku małżeńskim – przez większość czasu mieszkała oddzielnie od męża. Gdy kobieta zaszła w ciążę, oboje byli przekonani, że to on jest biologicznym ojcem dziecka. Po porodzie mąż kobiety, wpisany jako ojciec z mocy prawa, nie kwestionował ojcostwa, ale również nie miał zamiaru uczestniczyć w życiu dziecka. Biologiczny ojciec pragnął nawiązać kontakt z córką i uzyskać prawne potwierdzenie swojego ojcostwa. Nie mając możliwości samodzielnego wytoczenia powództwa, zwrócił się do prokuratury. Po kilku miesiącach dochodzenia prokurator zdecydował się wystąpić z powództwem o zaprzeczenie ojcostwa męża matki, powołując się na dobro dziecka i faktyczne więzi z biologicznym ojcem.
W innym przypadku, mężczyzna z Gdańska był w stałym związku z kobietą, która nadal formalnie pozostawała w małżeństwie, choć od dawna nie mieszkała z mężem. Po narodzinach syna kobieta nie poinformowała męża o porodzie, licząc na to, że ojcostwo pozostanie „domyślne” i nie będzie tematem sporów. Jednak biologiczny ojciec pragnął uznać dziecko, dać mu swoje nazwisko i wychowywać. Kobieta nie chciała występować przeciwko mężowi ani składać powództwa o zaprzeczenie ojcostwa. W tej sytuacji mężczyzna zwrócił się do prokuratora i dołączył dokumentację medyczną oraz korespondencję z matką dziecka, wskazując na swoje zaangażowanie w wychowanie chłopca. Prokurator – mimo początkowej rezerwy – wszczął sprawę sądową i doprowadził do ustalenia prawdy biologicznej.
Trzeci przypadek dotyczył mężczyzny, który po narodzinach dziecka podejrzewał, że może być jego ojcem, mimo iż matka była zamężna i uparcie twierdziła, że ojcem jest jej mąż. Gdy chłopiec miał już dwa lata, kobieta nieoczekiwanie złożyła pozew o rozwód i w trakcie sprawy wyszło na jaw, że od lat żyła w separacji faktycznej. Mężczyzna, coraz bardziej przekonany o swoim ojcostwie, poprosił byłą partnerkę o zgodę na wykonanie testu DNA – ta jednak odmówiła. Dopiero po interwencji kuratora sądowego i przedstawieniu materiałów prokuraturze udało się zainicjować postępowanie o zaprzeczenie ojcostwa, które zakończyło się korzystnym dla biologicznego ojca orzeczeniem i uznaniem jego praw.
Podsumowanie
Uznanie ojcostwa w sytuacji, gdy matka dziecka pozostaje w związku małżeńskim z innym mężczyzną, wymaga przełamania domniemania ojcostwa jej męża. Biologiczny ojciec nie może samodzielnie wytoczyć powództwa o zaprzeczenie ojcostwa, ale może wystąpić do prokuratury, wykazując, że leży to w interesie dziecka i społeczeństwa. Choć procedura jest skomplikowana i wymaga cierpliwości, istnieje realna szansa na prawne uznanie więzi biologicznej, jeśli zaangażowanie ojca i dobro dziecka przemawiają za jej potwierdzeniem.
Oferta porad prawnych
Jeśli znajdujesz się w podobnej sytuacji i potrzebujesz wsparcia prawnego, skorzystaj z naszej pomocy online. Udzielamy rzetelnych i dyskretnych porad prawnych w sprawach dotyczących ustalenia ojcostwa, zaprzeczenia ojcostwa, kontaktów z dzieckiem i innych kwestii rodzinnych. Napisz do nas – szybko i bez wychodzenia z domu otrzymasz jasną odpowiedź oraz wskazówki, jak najlepiej zadbać o swoje prawa i dobro dziecka.
Źródła:
1. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59
2. Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 5 maja 2000 r., sygn. akt II CKN 869/2000,
3. Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 grudnia 1973 r., sygn. akt II CR 211/73
Porady Prawne online
Dlaczego warto?Numer telefonu pozwoli na kontakt
w przypadku podania nieprawidłowego emaila.
Otrzymasz SMS o wycenie i przygotowaniu
głównej odpowiedzi, a także w przypadku
problemów technicznych. Wiele razy podany
numer pomógł szybciej rozwiązać problem.
Wycenę wyślemy do 1 godziny
* W dni robocze w godzinach od 7 do 20.
* W weekendy i święta do 2 godzin.
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Pracujemy 7 dni w tygodniu
