Wyjazd z dzieckiem za granicę bez zgody ojca, co grozi i jak tego uniknąć?

Wyjazd za granicę na pobyt stały małoletniego wraz z jednym z rodziców

W pierwszej kolejności wskazać należy, że miejsce pobytu dziecka jest istotną sprawą w jego życiu. Z uwagi na fakt, iż, jak rozumiem, zarówno Pani, jak i ojcu przysługuje pełna władza rodzicielska, każde z Państwa jest obowiązane i uprawnione do wykonywania władzy rodzicielskiej. Jednakże o istotnych sprawach dziecka winniście Państwo rozstrzygać wspólnie; w braku porozumienia między Państwem rozstrzyga sąd opiekuńczy.

Wyraźnie podkreślić należy treść postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 6 marca 1985 r., sygn. akt III CRN 19/85, zgodnie z którym „wyjazd dziecka za granicę w celu spędzenia tam wakacji, jako należący do istotnych spraw dziecka wymaga zgody obojga rodziców, wykonujących władzę rodzicielską, a w braku takiej zgody orzeczenia sądu opiekuńczego”.

Czym innym jest zatem wyjazd z dzieckiem celem spędzenia wakacji, a czym innym jest wyjazd za granicę na pobyt stały małoletniego wraz z jednym z rodziców.

Wskazać należy na pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 10 listopada 1971 r., sygn. akt III CZP 69/71, zgodnie z którym „na wyjazd za granicę na pobyt stały małoletniego wraz z jednym z rodziców, któremu w wyroku rozwodowym powierzono wykonywanie władzy rodzicielskiej, potrzebne jest zezwolenie sądu opiekuńczego, jeżeli drugi z rodziców, któremu powierzono nadzór nad wychowaniem dziecka, nie złożył oświadczenia wyrażającego zgodę na wyjazd dziecka”.

Czy jest potrzebna zgoda ojca na wyjazd dziecka z matką za granicę?

Mając na uwadze powyższe, sama zgodna na wyrobienie dziecku paszportu czy dowodu osobistego nie może być utożsamiana jako zgoda na wyjazd z dzieckiem poza granice kraju na stałe.

Z treści Pani pytania wynika, iż władza rodzicielska przysługuje w chwili obecnej na równi zarówno Pani, jak i ojcu dziecka. Ojciec dziecka przez sąd władzy rodzicielskiej pozbawiony nie został. W takiej sytuacji miejscem zamieszkania dziecka jest miejsce tego z rodziców, z którym na stałe przebywa. Wyjazd na stałe do Niemiec jest zatem możliwy, ale ojciec dziecka musi wyrazić na to zgodę.

Jeżeli wyjedzie Pani z dzieckiem bez takiej zgody ojca, należy liczyć się z możliwością wszczęcia przez ojca dziecka postępowania karnego, mającego na celu powiadomienie organów ścigania o uprowadzeniu dziecka. Należy bowiem pamiętać, że ojciec dziecka ma pełną władzę rodzicielską.

Czy zgoda sądu zastąpi zgodę ojca na wyjazd dziecka za granicę?

Co zatem może Pani zrobić? Radziłabym wystąpić do sądu z wnioskiem o wyrażanie zgody na wyjazd do Niemiec. Zgoda sądu zastąpi bowiem zgodę ojca dziecka. W tego rodzaju sprawach należy jednak spodziewać się dowodu z opinii Rodzinnego Ośrodka Diagnostyczno Konsultacyjnego (RODK), który oceni nie tylko predyspozycje dziecka do przeprowadzenia do innego kraju, ale przede wszystkim relację dziecka z ojcem. Jak pokazuje dotychczasowa praktyka, opinia RODK ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy i wyrok jest w swej istocie zgodny z treścią wniosków dowodu RODK. Pani zdanie w sprawie nie będzie miało w mojej ocenie decydującego znaczenia, lecz wnioski końcowe opinii RODK. O ile ma zatem Pani możliwość, proszę delikatnie ograniczać ojcu dziecka kontakty z dzieckiem, bowiem jeżeli z opinii RODK będzie wynikało przywiązanie dziecka do ojca, nie należy spodziewać się korzystnego dla Pani wyroku. Jeżeli uzyska Pani korzystny prawomocny wyrok, ojciec nie może w żaden sposób wstrzymać Pani wyjazdu. Nadto proszę podnosić, iż brak środków ze strony ojca wymusza na Pani konieczność wyjazdu za granicę celem podjęcia pracy i uzyskania zarobku pozwalającego na godne życie Pani i dziecka.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59
2. Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 marca 1985 r., sygn. akt III CRN 19/85
3. Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 10 listopada 1971 r., sygn. akt III CZP 69/71