Kategorie
Alimenty na dziecko Alimenty na żonę Alimenty na męża Alimenty na rodzica Zaległości alimentacyjne Wysokość alimentów Uchylenie alimentów Alimenty na wnuki InneAlimenty na ojca, obowiązki dzieci wobec rodzica w niedostatku
Autor: Katarzyna Nosal • Opublikowane: 2025-11-10
Dorastałam w rodzinie wielodzietnej, było nas pięcioro rodzeństwa. Ojciec nadużywał alkoholu i znęcał się nad nami. Gdy miałam około siedmiu lat, razem z mamą i rodzeństwem uciekliśmy z domu. Trafiliśmy najpierw do domu samotnej matki, później do mieszkania socjalnego. Ojca przy nas nie było – nie wspierał nas ani emocjonalnie, ani finansowo. Jedyną pomocą były alimenty z funduszu alimentacyjnego.
Dziś, jako dorosła kobieta, która ma już własną rodzinę, zostałam wezwana wraz z rodzeństwem do ośrodka pomocy społecznej. Ojciec podupadł na zdrowiu, a dodatkowo grozi mu eksmisja z domu. Pojawiło się pytanie, czy będę musiała płacić alimenty na jego rzecz i jak w praktyce wygląda podział obowiązku między rodzeństwem.
.jpg)
Obowiązek alimentacyjny dzieci wobec rodziców
Zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym dzieci mogą być zobowiązane do alimentacji względem rodziców, ale tylko w określonych warunkach. Obowiązek alimentacyjny polega na dostarczaniu środków utrzymania, a w razie potrzeby także środków wychowania. Uprawnionym do alimentów jest wyłącznie osoba, która znajduje się w niedostatku.
Niedostatek oznacza sytuację, gdy dana osoba nie jest w stanie samodzielnie zaspokoić swoich usprawiedliwionych potrzeb (art. 135 § 1 KRO). Jeżeli może je zaspokoić jedynie częściowo, obowiązek dzieci ogranicza się do pozostałej części. Niedostatek musi wynikać z okoliczności niezależnych od woli tej osoby – nie przysługuje on komuś, kto sam, np. poprzez uzależnienie czy brak chęci do pracy, doprowadził do swojej sytuacji życiowej.
Zasady współżycia społecznego
Ważnym ograniczeniem obowiązku alimentacyjnego jest art. 144(1) KRO. Zgodnie z tym przepisem dziecko może uchylić się od płacenia alimentów, jeżeli żądanie rodzica jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
Sądy wskazują tu m.in. sytuacje takie jak:
-
znęcanie się nad rodziną,
-
naruszanie godności i dóbr osobistych dzieci,
-
uporczywe uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego wobec dzieci,
-
świadome popadnięcie w niedostatek z własnej winy.
W opisanym przypadku ojciec spełnia wiele z tych przesłanek, co może stanowić podstawę do oddalenia jego roszczenia.
Wysokość alimentów
Nie ma z góry ustalonej kwoty alimentów dla rodzica. Zależy ona od jego usprawiedliwionych potrzeb (wyżywienie, mieszkanie, leki, odzież) oraz możliwości zarobkowych i majątkowych dzieci.
Jeśli jedno z dzieci nie osiąga dochodów i utrzymuje się z pracy współmałżonka, sąd nie powinien nakładać na nie obowiązku alimentacyjnego. Tym bardziej, jeśli cała rodzina ledwo wiąże koniec z końcem.
Podział obowiązku pomiędzy rodzeństwo
Jeżeli zobowiązanych jest kilkoro dzieci, to zgodnie z art. 129 § 2 KRO każde z nich ponosi obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających jego możliwościom zarobkowym i majątkowym. Nie ma zasady, że np. najstarsze dziecko płaci więcej. Sąd ocenia indywidualnie sytuację każdego dziecka i proporcjonalnie rozdziela ewentualne zobowiązanie.
Podsumowanie
Obowiązek alimentacyjny wobec rodzica istnieje tylko wtedy, gdy spełnione są przesłanki prawne. W sytuacji, gdy rodzic sam przyczynił się do swojego niedostatku i rażąco naruszał zasady współżycia rodzinnego, dzieci mogą skutecznie bronić się przed żądaniem alimentów. Nawet gdyby sąd uznał obowiązek za zasadny, wysokość alimentów i ich podział między rodzeństwo zawsze zależy od realnych możliwości każdego z dzieci.
Przykłady
Przykład 1
Ojciec przez lata nie płacił alimentów na dzieci, nadużywał alkoholu i stosował przemoc. W takiej sytuacji dzieci mogą powołać się na sprzeczność jego roszczenia z zasadami współżycia społecznego i uchylić się od płacenia alimentów.
Przykład 2
Matka utraciła zdrowie z powodu ciężkiej choroby, nie ma własnych dochodów i nie ma rodziny, która mogłaby jej pomóc. Dzieci w takim przypadku mają obowiązek alimentacyjny, który sąd rozdziela proporcjonalnie do możliwości finansowych każdego z nich.
Przykład 3
Ojciec pracował całe życie, ale w podeszłym wieku stracił pracę i nie ma wystarczających środków na leki. Jedno z dzieci zarabia dużo, inne ledwo utrzymuje rodzinę. Sąd może zasądzić od jednego dziecka wyższą kwotę, a od drugiego symboliczną lub żadną.
Oferta porad prawnych
Jeśli znajdujesz się w podobnej sytuacji i chcesz wiedzieć, jakie masz prawa i obowiązki wobec rodziców, skontaktuj się z nami. Oferujemy profesjonalne porady prawne dostosowane do Twojej sytuacji rodzinnej i finansowej.
Źródła:
1. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59
Porady Prawne online
Dlaczego warto?Numer telefonu pozwoli na kontakt
w przypadku podania nieprawidłowego emaila.
Otrzymasz SMS o wycenie i przygotowaniu
głównej odpowiedzi, a także w przypadku
problemów technicznych. Wiele razy podany
numer pomógł szybciej rozwiązać problem.
Wycenę wyślemy do 1 godziny
* W dni robocze w godzinach od 7 do 20.
* W weekendy i święta do 2 godzin.
Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Pracujemy 7 dni w tygodniu
