Zniesienie separacji a zaległe alimenty dla żony, co dzieje się z egzekucją i zaległościami?

Zniesienie separacji przywraca małżeńskie zasady

Zniesienie separacji jest jednym z przypadków ustania skutków prawnych separacji sądowej. Zgodnie z art. 61⁶ § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (K.r.o.) – sąd orzeka o zniesieniu separacji na zgodne żądanie małżonków. Z kolei § 2 tego przepisu stanowi, że z chwilą zniesienia separacji ustają jej skutki.

Na wstępie warto wskazać, że w zakresie obowiązków alimentacyjnych między małżonkami skutki prawne zniesienia separacji polegają na przywróceniu ogólnej regulacji tych obowiązków (art. 27 K.r.o.).

Kiedy komornik musi umorzyć egzekucję

Zgodnie z art. 824 § 3 Kodeksu postępowania cywilnego (K.p.c.):

Z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia o zniesieniu separacji nie można wszcząć postępowania egzekucyjnego, a postępowanie wszczęte ulega umorzeniu, jeżeli chodzi o tytuły egzekucyjne rozstrzygające o świadczeniach alimentacyjnych małżonka pozostającego w separacji względem drugiego małżonka – co do świadczeń za okres po zniesieniu separacji.

Innymi słowy, przepis ten nakazuje umorzenie postępowania egzekucyjnego z urzędu w zakresie świadczeń alimentacyjnych za okres po zniesieniu separacji.

Zaległe alimenty nie przepadają

Odnosząc się do pytania o nieuregulowane do czasu zniesienia separacji zaległości z tytułu alimentów, należy wskazać, że orzeczenie o zniesieniu separacji nie stanowi przeszkody w dochodzeniu świadczeń alimentacyjnych należnych za okres przed jej zniesieniem (art. 61⁴ § 4 K.r.o. w zw. z art. 824 § 3 K.p.c.). Decyzja o ewentualnym skierowaniu zaległych alimentów do postępowania egzekucyjnego należy więc do wierzyciela, czyli małżonka, który otrzymywał alimenty w okresie orzeczonej separacji. Dopuszczalne jest zatem wszczęcie i kontynuowanie egzekucji tych świadczeń za okres poprzedzający zniesienie separacji.

Jeżeli po zniesieniu separacji zachodzi potrzeba ponownego rozstrzygnięcia w przedmiocie alimentów, roszczenie może być dochodzone w osobnym postępowaniu. W przypadku gdy po zniesieniu separacji jeden z małżonków nie wypełnia obowiązku przyczyniania się do zaspokajania potrzeb rodziny, wykonania tego obowiązku można dochodzić w nowym postępowaniu – na podstawie art. 27 i 28 K.r.o.

Mówiąc wprost, z chwilą uprawomocnienia się postanowienia o zniesieniu separacji postępowanie egzekucyjne dotyczące alimentów umarza się z urzędu. Umorzenie egzekucji nie oznacza jednak, że dług przestaje istnieć. Wierzyciel zachowuje prawo do ponownego wszczęcia egzekucji co do niezaspokojonych zaległości.

Wierzyciel może wstrzymać egzekucję

Zgodnie z art. 820 § 1 K.p.c., organ egzekucyjny zawiesza postępowanie na wniosek wierzyciela (chyba że wniosek ten zmierza jedynie do jego przedłużenia). Zawieszenie postępowania nie stoi na przeszkodzie jego późniejszemu umorzeniu, jeżeli wystąpią okoliczności określone w art. 824 § 1 K.p.c.

W myśl art. 824 § 1 pkt 5 K.p.c. postępowanie egzekucyjne umarza się w całości lub części z urzędu, jeżeli prawomocnym orzeczeniem tytuł wykonawczy został pozbawiony wykonalności albo orzeczenie, na którym oparto klauzulę wykonalności, zostało uchylone lub utraciło moc. Odnosi się to właśnie do sytuacji wydania przez sąd prawomocnego postanowienia o zniesieniu separacji.
Z kolei art. 826 K.p.c. wskazuje, że umorzenie postępowania egzekucyjnego powoduje uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, lecz nie pozbawia wierzyciela możności wszczęcia ponownej egzekucji, chyba że z innych przyczyn egzekucja jest niedopuszczalna. Umorzenie nie może też naruszać praw osób trzecich.

Umorzenie z urzędu – bez wniosku wierzyciela

Umorzenie postępowania z urzędu oznacza, że organ egzekucyjny samodzielnie – a więc bez wniosku stron – podejmuje decyzję o umorzeniu egzekucji. Jeśli pytanie dotyczyło „dobrowolnego” umorzenia postępowania egzekucyjnego, należy wskazać, że zgodnie z art. 825 K.p.c. organ egzekucyjny umorzy postępowanie w całości lub części na wniosek wierzyciela. Jednak w sprawach, w których egzekucję wszczęto z urzędu lub na żądanie uprawnionego organu, wniosek wierzyciela wymaga zgody sądu lub tego organu.

Najważniejsze wnioski

Na podstawie art. 61⁶ § 2 K.r.o. oraz art. 824 § 3 K.p.c., z chwilą uprawomocnienia się postanowienia o zniesieniu separacji postępowanie egzekucyjne wszczęte w sprawach o alimenty między małżonkami ulega umorzeniu z urzędu – w zakresie świadczeń za okres po zniesieniu separacji.
Umorzenie egzekucji nie oznacza jednak, że dług przestaje istnieć – wierzyciel może ponownie wszcząć egzekucję w celu wyegzekwowania zaległych świadczeń.

Wierzyciel ma również prawo w każdej chwili wystąpić do komornika z wnioskiem o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Natomiast po uzyskaniu prawomocnego postanowienia o zniesieniu separacji nie ma konieczności składania wniosku o umorzenie – organ egzekucyjny ma obowiązek umorzyć postępowanie z urzędu.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59
2. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296