Egzekucja alimentów z Hiszpanii w Wielkiej Brytanii

Czy można egzekwować hiszpański wyrok alimentacyjny w Wielkiej Brytanii?

Tak. Hiszpania i Wielka Brytania są związane Konwencją haską z 23 listopada 2007 r. o międzynarodowym dochodzeniu alimentów na rzecz dzieci i innych członków rodziny. Konwencja tworzy system współpracy organów centralnych, uznawania i wykonywania orzeczeń oraz pomocy w ustalaniu miejsca pobytu, dochodów i majątku dłużnika.

Po zakończeniu okresu przejściowego po Brexicie nowe lub dalsze wnioski składane po godz. 23:00 czasu brytyjskiego 31 grudnia 2020 r. są co do zasady prowadzone według Konwencji haskiej z 2007 r. Jeżeli jednak postępowanie alimentacyjne zostało wszczęte przed końcem okresu przejściowego albo orzeczenie zostało już wcześniej uznane w Wielkiej Brytanii, mogą nadal mieć zastosowanie reguły przejściowe wynikające z umowy o wystąpieniu Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej i rozporządzenia nr 4/2009. Dlatego data wszczęcia sprawy i dotychczasowe czynności mają praktyczne znaczenie.

Nie wystarczy samo posiadanie hiszpańskiego wyroku. W sprawie objętej Konwencją haską orzeczenie musi zostać uznane i zarejestrowane albo uznane za wykonalne zgodnie z prawem tej części Wielkiej Brytanii, w której ma być prowadzona egzekucja. Dopiero potem stosuje się miejscowe środki egzekucyjne.

Gdzie złożyć wniosek, gdy wierzyciel mieszka w Hiszpanii?

Osoba mieszkająca w Hiszpanii może skorzystać z pomocy hiszpańskiego organu centralnego działającego w Ministerstwie Sprawiedliwości. Zgodnie z art. 9 Konwencji wniosek składa się za pośrednictwem organu centralnego państwa, w którym wnioskodawca mieszka, a organ ten przekazuje sprawę organowi centralnemu państwa wykonania.

W praktyce należy skontaktować się z hiszpańskim Ministerio de Justicia, Subdirección General de Cooperación Jurídica Internacional, Servicio de reclamación de alimentos en el extranjero. Organ pomaga ustalić właściwy tryb, skompletować formularze i przekazać dokumenty do Wielkiej Brytanii.

Trzeba ustalić, gdzie dokładnie mieszka dłużnik. Dla Anglii i Walii działa odrębny system REMO i sąd rodzinny, natomiast Szkocja i Irlandia Północna mają własne organy centralne i zasady proceduralne. Określenie jedynie „Wielka Brytania” może być niewystarczające do prawidłowego skierowania wniosku.

Jakie dokumenty są potrzebne?

Dokładny wykaz potwierdzi organ centralny, ale w sprawie o uznanie i wykonanie orzeczenia najczęściej potrzebne są:

• pełny, urzędowy lub poświadczony odpis hiszpańskiego orzeczenia obejmującego alimenty;
• dokument potwierdzający, że orzeczenie jest wykonalne w Hiszpanii;
• jeżeli dłużnik nie uczestniczył w postępowaniu – dokument potwierdzający prawidłowe zawiadomienie go o sprawie i możliwość obrony albo zaskarżenia;
• dokładne zestawienie zaległości ze wskazaniem rat, terminów płatności, wpłat i daty obliczenia salda;
• dane pozwalające ustalić dłużnika, w tym jego adres, datę urodzenia, pracodawcę, zawód i znane składniki majątku;
• akt urodzenia dziecka oraz, gdy jest to potrzebne, dokumenty dotyczące rozwodu, opieki nad dzieckiem lub kontynuowania nauki;
• tłumaczenia wymaganych dokumentów na język angielski.

Warto dołączyć historię przelewów i krótką tabelę pokazującą każde opóźnienie. Jeżeli dłużnik kupił nieruchomość, należy podać możliwie dokładny adres i wszelkie wiarygodne informacje o transakcji. Organy centralne mogą pomagać w ustalaniu miejsca pobytu, dochodów i majątku, ale konkretne dane przekazane przez wierzyciela zwykle przyspieszają sprawę.

Zobacz również: dodatkowe wydatki na dziecko i udział drugiego rodzica.

Jak przebiega procedura po przekazaniu wniosku?

Hiszpański organ centralny sprawdza, czy wniosek spełnia wymogi formalne, i przekazuje go właściwemu organowi w Wielkiej Brytanii. Zgodnie z art. 12 Konwencji organ państwa wezwanego powinien potwierdzić otrzymanie wniosku w ciągu sześciu tygodni i przekazać informację o stanie sprawy w ciągu trzech miesięcy od potwierdzenia. Nie są to jednak terminy zakończenia całej egzekucji.

W Anglii i Walii sprawa jest kierowana do właściwego sądu rodzinnego. Na podstawie art. 23 Konwencji orzeczenie może zostać zarejestrowane do wykonania, a dłużnik otrzymuje możliwość zakwestionowania uznania lub rejestracji tylko z przyczyn przewidzianych w Konwencji. Postępowanie to nie służy ponownemu badaniu, czy sąd hiszpański prawidłowo ustalił wysokość alimentów.

Odmowa uznania jest możliwa tylko w ograniczonych sytuacjach, między innymi z powodu oczywistej sprzeczności z porządkiem publicznym, oszustwa procesowego, braku prawidłowego zawiadomienia dłużnika, kolizji z innym orzeczeniem albo naruszenia zasad dotyczących jurysdykcji i zmiany orzeczenia.

Usługi organów centralnych są co do zasady nieodpłatne. W sprawach alimentów na rzecz dzieci Konwencja przewiduje również dostęp do bezpłatnej pomocy prawnej w zakresie niezbędnym do skutecznego prowadzenia postępowania. Mogą jednak powstać koszty wyjątkowe, koszty tłumaczeń niewykonanych przez organ albo wydatki związane z prywatnym pełnomocnikiem; przed poniesieniem kosztu wyjątkowego organ powinien uzyskać zgodę wnioskodawcy.

Jakie środki egzekucyjne mogą być zastosowane?

Po uznaniu lub rejestracji wyroku egzekucja odbywa się według prawa miejsca jej prowadzenia. W Anglii i Walii możliwe są w szczególności potrącenia z wynagrodzenia, zajęcie środków znajdujących się u osoby trzeciej, obciążenie nieruchomości, nakaz zajęcia ruchomości oraz zobowiązanie dłużnika do ujawnienia informacji o jego sytuacji finansowej.

Jeżeli płatności mają przechodzić przez sąd, a raty okresowe są zaległe dłużej niż cztery tygodnie, przepisy Family Procedure Rules przewidują podjęcie przez urzędnika sądowego działań w celu odzyskania należności, chyba że w danych okolicznościach byłoby to nieracjonalne. Wybór środka zależy jednak od miejsca zamieszkania dłużnika, jego zatrudnienia, rachunków, majątku i wysokości zaległości.

Regularne opóźnianie płatności może uzasadniać uruchomienie procedury nawet wtedy, gdy dłużnik ostatecznie wyrównuje raty po ponagleniach. Trzeba jednak wykazać terminy płatności określone w orzeczeniu i rzeczywiste daty wpływu środków. Celem może być nie tylko odzyskanie zaległości, lecz także uporządkowanie przyszłych płatności.

Czy były mąż może obniżyć alimenty w wysokości 1500 euro?

Może wystąpić o zmianę orzeczenia, ale sama wysokość 1500 euro nie przesądza, że alimenty zostaną obniżone. Właściwy sąd bada zmianę okoliczności, potrzeby dziecka, możliwości zarobkowe i majątkowe rodziców oraz prawo właściwe dla sprawy. Zakup nieruchomości za gotówkę może być istotnym elementem materiału dowodowego, lecz nie jest sam w sobie rozstrzygający.

W opisanej sytuacji szczególne znaczenie ma art. 18 Konwencji haskiej. Jeżeli orzeczenie wydał sąd państwa, w którym wierzyciel alimentacyjny miał miejsce zwykłego pobytu, dłużnik co do zasady nie może wszcząć postępowania o zmianę tego orzeczenia w innym państwie konwencyjnym, dopóki wierzyciel nadal zwykle mieszka w państwie pochodzenia orzeczenia. Jeżeli zatem matka i dziecko nadal mieszkają w Hiszpanii, były mąż zazwyczaj powinien dochodzić zmiany przed właściwym sądem hiszpańskim, a nie przed sądem brytyjskim. Konwencja przewiduje jednak wyjątki, między innymi gdy wierzyciel podda się jurysdykcji innego sądu albo sąd państwa pochodzenia nie może lub odmawia rozpoznania sprawy.

Do czasu prawomocnej lub wykonalnej zmiany orzeczenia obowiązuje dotychczasowa kwota. Samo złożenie wniosku o obniżenie nie daje prawa do jednostronnego zmniejszenia wpłat i nie powoduje automatycznego wstrzymania egzekucji. Jeżeli sąd wyda odrębne postanowienie ograniczające lub zawieszające wykonanie, jego treść trzeba uwzględnić.

Zobacz również: zwolnienie ojca z obowiązku płacenia alimentów oraz alimenty orzeczone w Anglii i Polsce.

Do jakiego wieku działa Konwencja haska z 2007 r.?

Podstawowy zakres Konwencji obejmuje alimenty od rodzica na rzecz osoby, która nie ukończyła 21 lat, chyba że dane państwo skutecznie ograniczyło zakres do osób poniżej 18 lat. To nie oznacza jednak, że po ukończeniu 21 lat każde zobowiązanie automatycznie wygasa. Dalsze istnienie obowiązku zależy od treści orzeczenia, prawa właściwego i sytuacji dziecka, a możliwość wykorzystania konkretnego instrumentu międzynarodowego trzeba ocenić odrębnie.

Rodzic nie powinien samodzielnie przerywać płatności tylko dlatego, że dziecko zaczęło pracować, studiuje albo osiągnęło określony wiek. Najpierw trzeba ustalić, czy obowiązujące orzeczenie nadal podlega wykonaniu i czy konieczne jest formalne postępowanie o zmianę lub uchylenie.

Zobacz również: czy trzeba płacić alimenty na dziecko, które pracuje i uczy się zaocznie.

FAQ

Czy mogę od razu skierować hiszpański wyrok do komornika w Wielkiej Brytanii?

Co do zasady nie. Najpierw trzeba zastosować właściwą procedurę uznania, rejestracji lub stwierdzenia wykonalności. Dopiero potem korzysta się z miejscowych środków egzekucyjnych.

Czy można egzekwować alimenty, gdy dłużnik płaci, ale stale po terminie?

Tak, jeżeli z orzeczenia wynika konkretny termin płatności i można wykazać opóźnienia. Warto przedstawić historię wpłat, zestawienie zaległości i dowody ponagleń.

Czy wniosek o obniżenie alimentów zatrzymuje egzekucję?

Nie automatycznie. Do czasu zmiany orzeczenia obowiązuje dotychczasowa kwota, chyba że właściwy sąd wyda odrębne rozstrzygnięcie o ograniczeniu lub zawieszeniu wykonania.

Czy organ centralny może ustalić ukryte dochody lub majątek?

Może pomagać w uzyskaniu informacji o miejscu pobytu, dochodach i aktywach dłużnika w zakresie dopuszczonym przez prawo państwa wezwanego. Najlepiej przekazać wszystkie znane dane o pracodawcy, działalności, rachunkach i nieruchomościach.

Czy procedura jest taka sama w całej Wielkiej Brytanii?

Nie. Anglia i Walia, Szkocja oraz Irlandia Północna mają odrębne organy centralne i rozwiązania proceduralne. Wniosek musi trafić do jednostki właściwej dla miejsca zamieszkania dłużnika.

Podsumowanie

Hiszpański wyrok alimentacyjny może być skutecznie wykonany w Wielkiej Brytanii. W nowych sprawach podstawowym instrumentem jest Konwencja haska z 2007 r., a wniosek osoby mieszkającej w Hiszpanii powinien zostać przygotowany z pomocą hiszpańskiego organu centralnego. Kluczowe są pełny odpis orzeczenia, potwierdzenie wykonalności, dowody doręczenia, dokładne wyliczenie zaległości i informacje o dłużniku.

Były mąż może próbować uzyskać obniżenie alimentów, ale nie może jednostronnie zmniejszyć wpłat. Jeżeli matka i dziecko nadal mieszkają w Hiszpanii, art. 18 Konwencji zazwyczaj ogranicza możliwość wszczęcia przez dłużnika sprawy o zmianę w Wielkiej Brytanii. Ostateczny tryb zależy jednak od daty wszczęcia pierwotnego postępowania, części Wielkiej Brytanii, w której mieszka dłużnik, treści wyroku i aktualnej sytuacji rodzinnej.

Źródła:

1. Konwencja haska z 23 listopada 2007 r. o międzynarodowym dochodzeniu alimentów na rzecz dzieci i innych członków rodziny, w szczególności art. 6, 8–12, 15, 18, 20–25, 28 oraz 32–34.
2. HCCH – tabela państw związanych Konwencją haską z 2007 r.
3. HCCH – organ centralny Hiszpanii.
4. HCCH – organy centralne Wielkiej Brytanii.
5. GOV.UK – egzekwowanie alimentów, gdy wierzyciel mieszka za granicą.
6. GOV.UK – sprawy alimentacyjne UE–Wielka Brytania po zakończeniu okresu przejściowego.
7. Family Procedure Rules, Part 34 – reciprocal enforcement of maintenance orders.
8. Europejski portal e-Justice – organ centralny i informacje o alimentach w Hiszpanii.
9. Ustawa z 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy – źródło pomocnicze dla spraw ocenianych według prawa polskiego; nie przesądza o zmianie hiszpańskiego orzeczenia.