Czy trzeba płacić alimenty na rodzeństwo?

Alimenty w rodzinie

Proszę się nie obawiać tego roszczenia, bowiem zobowiązani w dalszej kolejności do alimentacji – czyli rodzeństwo – jest obowiązane do tej alimentacji jedynie w ściśle określonych okolicznościach, a więc np. choroby uprawnionego czy też podeszłego wieku, który uniemożliwia podjęcie zatrudnienia. W mojej więc ocenie ewentualne dochodzenie alimentów przez siostrę byłoby niezgodne z zasadami współżycia społecznego i nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie natomiast z treścią art. 129 Kodeksu rodzinnego:

„§ 1. Obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych - obciąża bliższych stopniem przed dalszymi.

§ 2. Krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym”.

Obowiązek alimentacyjny wynika z pokrewieństwa oraz z innych więzi o charakterze osobistym, z którymi ustawodawca wiąże jego istnienie. Komentowany artykuł przewiduje, że obowiązek alimentacyjny obciąża krewnych w linii prostej (zstępnych i wstępnych), bez ograniczeń dotyczących stopnia pokrewieństwa. Obciąża także rodzeństwo, w tym przyrodnie. Obowiązek alimentacyjny nie obciąża innych krewnych w linii bocznej.

W wyroku z 24.5.1966 r. (sygn. akt III CR 89/66,) SN wyjaśnił, że obowiązek utrzymania i wychowania dzieci ciąży przede wszystkim na jego rodzicach. Oznacza to, że „jeśli jedno z rodziców nie żyje, obowiązek ponoszenia w całości ciężarów związanych z utrzymaniem i wychowaniem dziecka spoczywa w zasadzie na drugim z rodziców. Dopiero gdy zostanie ustalone, że pozostały przy życiu rodzic nie jest w stanie w całości lub części sprostać swoim obowiązkom względem dziecka i z tego powodu dziecko mogłoby znaleźć się w niedostatku – w grę wchodzi subsydiarny obowiązek dalszych krewnych”. Podobnie w wyroku z 16.3.1967 r. (sygn. akt II CR 88/67) SN podkreślił, że błędny, chociaż dość rozpowszechniony jest pogląd, iż „obowiązek alimentacyjny wobec dziecka dzieli się jak gdyby na część macierzystą i ojczystą i że jeżeli ojciec nie jest w stanie wypełnić swego obowiązku, to powinni go w tym wyręczyć jego krewni. Tymczasem stosownie do przepisów kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek ten przechodzi przede wszystkim na drugiego rodzica, w danym wypadku na matkę dziecka”.

Brak zasadności roszczenia siostry o alimenty

Proszę więc mieć na uwadze, ze jeżeli siostra mogłaby w stanie pójść do pracy, ale nie podjęła jej z uwagi na nałóg czy lenistwo, to jej ewentualne roszczenie alimentacyjne jest niezasadne i sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

Zgodnie z art. 5 Kodeksu cywilnego „nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony”.

Artykuł 5 znajduje więc zastosowanie w sytuacji, gdy osobie uprawnionej przysługuje – formalnie rzecz ujmując – określone prawo podmiotowe, lecz w świetle oceny danego stanu faktycznego i przy uwzględnieniu treści konkretnej normy prawnej korzystanie przez nią z tego prawa pozostaje w sprzeczności z zasadami wskazanymi w art. 5 (por. wyr. SN z 16.1.2001 r., sygn. akt II CKN 349/00).

Dlatego też proszę nie obawiać się ewentualnego roszczenia siostry, w mojej ocenie, na podstawie przedstawionych okoliczności, nie będzie ono zasadne.