Testament na dzieci w zamian za dożywotnią opiekę

Obowiązek alimentacyjny dzieci wobec rodziców

Zgodnie z art. 128 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w razie potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny), obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo.

Z kolei art. 129 § 1 krio stanowi, że obowiązek alimentacyjny obciąża w pierwszej kolejności zstępnych przed wstępnymi, a następnie wstępnych przed rodzeństwem. Jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych, obowiązek ten spoczywa na bliższych stopniem przed dalszymi. § 2 wskazuje, że krewnych w tym samym stopniu obciąża obowiązek alimentacyjny w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym.

Oznacza to, że w sytuacji, gdy rodzic nie jest w stanie zaspokoić swoich usprawiedliwionych potrzeb, może dochodzić od dzieci świadczeń alimentacyjnych.

Zakres obowiązku alimentacyjnego

Na podstawie art. 129 § 2 krio uprawniony może żądać alimentów od jednego z kilku zobowiązanych w tym samym stopniu tylko w przypadającej na niego części, chyba że istnieją przeszkody w uzyskaniu alimentów od pozostałych. W praktyce oznacza to, że rodzic może dochodzić świadczeń od jednego lub obojga dzieci, proporcjonalnie do ich możliwości finansowych.

Umowa dożywocia jako alternatywa

Drugim rozwiązaniem jest przekazanie nieruchomości dzieciom w zamian za zawarcie umowy dożywocia.

Zgodnie z art. 908 § 1 Kodeksu cywilnego, jeżeli w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązał się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie, powinien on – w braku odmiennej umowy – przyjąć zbywcę jako domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić pogrzeb zgodny ze zwyczajami miejscowymi.

Umowa dożywocia jest więc umową wzajemną – rodzic przekazuje mieszkanie, a w zamian otrzymuje gwarancję opieki i utrzymania do końca życia. W skład dożywocia wchodzi roszczenie o dożywotnie utrzymanie, którego zakres powinien zaspokajać potrzeby życiowe do tego stopnia, aby dożywotnik nie musiał zdobywać środków z innych źródeł (por. wyrok SN z 9.5.2008 r., III CSK 359/07, Legalis).

Podsumowanie

Rodzic może dochodzić od dzieci alimentów, jeśli jego dochody nie wystarczają na utrzymanie. Alternatywą jest umowa dożywocia, w ramach której dzieci, w zamian za przejęcie mieszkania, zobowiązują się zapewnić rodzicowi utrzymanie i opiekę do końca życia. Wybór między tymi rozwiązaniami zależy od indywidualnej sytuacji rodzinnej i relacji między stronami. Warto rozważyć zarówno aspekty finansowe, jak i praktyczne.

Przykłady

Przykład 1
Pan Jan, emeryt, pozwał swoją córkę o alimenty w wysokości 500 zł miesięcznie. Sąd uznał, że ma ona możliwości finansowe i zobowiązał ją do płacenia alimentów.

Przykład 2
Pani Maria zawarła z synem umowę dożywocia. Przekazała mu mieszkanie, a w zamian syn zobowiązał się do opieki, pokrywania kosztów utrzymania i zapewnienia pomocy w chorobie.

Przykład 3
Pan Stanisław miał dwoje dzieci. Sąd ustalił, że syn zarabia więcej niż córka, dlatego syn został zobowiązany do wyższych alimentów, a córka do niższych.

Oferta porad prawnych

Jeśli masz podobny problem i chcesz wiedzieć, jakie rozwiązanie będzie najlepsze w Twojej sytuacji, skontaktuj się z nami – przygotujemy indywidualną analizę i wskażemy możliwe ścieżki działania.