Czy dziecko musi płacić za ojca w domu pomocy społecznej, jeśli był pozbawiony praw rodzicielskich

Obowiązek alimentacyjny wobec rodzica pozbawionego praw

Jeżeli ojciec został pozbawiony praw rodzicielskich i nie płacił alimentów, może to stanowić podstawę do uchylenia się od ewentualnego obowiązku alimentacyjnego lub od ponoszenia kosztów jego pobytu w domu pomocy społecznej. Nie można jednak z góry „zrzec się” tego obowiązku — kwestia ta może być rozstrzygana dopiero wtedy, gdy ojciec wystąpi z takim roszczeniem lub gdy gmina zwróci się o udział w kosztach DPS.

Przepisy ustawy o pomocy społecznej

Zgodnie z art. 64 ustawy o pomocy społecznej, osoby zobowiązane do ponoszenia opłat za pobyt mieszkańca w domu pomocy społecznej mogą zostać z tej opłaty częściowo lub całkowicie zwolnione po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, w szczególności gdy:

1. wnoszą opłatę za pobyt innych członków rodziny w placówce;

2. występują uzasadnione okoliczności, takie jak choroba, bezrobocie, niepełnosprawność czy śmierć członka rodziny;

3. utrzymują się z jednego świadczenia lub wynagrodzenia;

4. samotnie wychowują dziecko lub są w ciąży;

5. w przeszłości przebywały w rodzinie zastępczej z powodu ograniczenia władzy rodzicielskiej osoby kierowanej do DPS;

6. przedstawią wyrok sądu oddalający powództwo o alimenty na rzecz osoby przebywającej w DPS.

Jak wskazuje wyrok NSA z 23 października 2018 r., katalog tych przesłanek ma charakter otwarty („w szczególności”), więc można powoływać się także na inne okoliczności, np. brak kontaktu z ojcem, brak zainteresowania z jego strony czy pozbawienie go praw rodzicielskich.

Zasady zwolnienia z opłat

Decyzja o zwolnieniu z opłat ma charakter uznaniowy. Oznacza to, że organ (np. gmina) ocenia, czy w danej sytuacji zachodzą przesłanki, które usprawiedliwiają zwolnienie. Bierze przy tym pod uwagę zarówno interes społeczny, jak i interes osoby zobowiązanej. Jeśli osoba jest w stanie ponosić koszty, organ może odmówić zwolnienia.

W opisanym przypadku córka powinna wykazać:

• pozbawienie ojca władzy rodzicielskiej,

• brak alimentacji,

• brak więzi i kontaktu,

• oraz ewentualne inne okoliczności życiowe.